Meestal nog ongezond eten in de aanbieding

28 oktober 2022
Om een eind te maken aan het toenemende overgewicht in Nederland beloofden de supermarkten de aankoop van gezonde voeding te stimuleren. Daar is nog niet veel van terecht gekomen, blijkt uit onderzoek van Stichting Questionmark.

,,Het valt me in de Albert Heijnfolder op dat de meeste aanbiedingen niet de gezondste producten zijn. Ik laat me er niet door verleiden, want die spullen eten we niet”, zegt Rinske Bouma voordat ze AH aan de Schrans in Leeuwarden binnenstapt. Volgens de Superlijst Gezondheid 2022 van stichting Questionmark is Albert Heijn niet de enige supermarkt die klanten vooral met koek, snoep en limonade naar de winkel probeert te lokken. Terwijl supermarkten vier jaar geleden in het Nationaal Preventieakkoord met de overheid afspraken om de verkoop van gezonde producten meer te stimuleren.

In 2020 bleek al uit een onderzoek dat daar nog niet veel werk van was gemaakt. Twee jaar later is er nog niet veel verbeterd, blijkt uit het recentste onderzoek. Zowel wat betreft aanbiedingen, assortiment als inrichting van de winkel voeren ongezonde producten nog altijd de boventoon. Alfred Wisman, eigenaar van de Jumbo-vestiging op het Cambuurplein in Leeuwarden, zegt zelf weinig tot geen invloed te hebben op aanbiedingen en folders. ,,Als franchiser ben je afhankelijk van wat er landelijk wordt besloten. Ik heb ook liever dat mensen gezond eten. Maar als ik snoeptomaatjes bij de kassa zet en ik verkoop er zes doosjes van, of gevulde speculaas waar er een paar honderd van worden meegenomen, dan is het rekensommetje snel gemaakt. Het beeld leeft dat in onze branche het geld tegen de plinten klotst, maar ik ben op dit moment al blij als ik de winkel draaiend kan houden.” Of klanten wel of niet grijpen naar ongezonde producten hangt volgens hem ook samen met de wijk waar de winkel zit. ,,Wij zitten in een volkswijk. Biologisch eten loopt hier sowieso niet. En zeker in deze tijd is de prijs doorslaggevend. Het is belachelijk, maar ongezond eten is nu eenmaal goedkoper dan verse groenten en fruit.”

Volgens de Superlijst zitten er nu wel iets meer producten uit de schijf van vijf bij de aanbiedingen. Maar daar zorgt vooral biologische supermarktketen Ekoplaza voor. Ook de Lidl komt redelijk goed uit het onderzoek. Als enige keten heeft ze niet alleen doelstellingen vastgesteld voor het aandeel van gezonde producten op de totale verkoop en voor suiker- en zoutreductie, ze rapporteert er ook over. Een lichtpuntje bij Jumbo is het aanbod in veel winkels van gratis fruit voor kinderen.

De Poiesz is niet in het onderzoek van acht ketens meegenomen. Voor hoe Poiesz omgaat met het stimuleren van gezonde keuzes verwijst Roy de Haan, filiaalleider van de winkel aan de Oostersingel in Leeuwarden, naar het hoofdkantoor. Van de zakjes chips die naast de kassa in een groot rek staan uitgestald mag geen foto worden gemaakt. Volgens woordvoerder Jan Hoitema van Poiesz lopen de klanten in al hun winkels als eerste langs de zogeheten agf-afdeling met aardappelen, groenten en fruit. ,,Poiesz is bijna een eeuw geleden als groentewinkel begonnen. Dat dragen we nog steeds mee in onze winkelfilosofie.” Bij de frisdranken wordt aangegeven of ze een hoog, laag of gemiddelde hoeveelheid suiker bevatten. ,,We geven klanten de keus, maar wat ze kiezen ligt aan henzelf.” Datzelfde geldt volgens hem voor de zakjes chips bij de kassa. ,,We hebben een totaal assortiment met voor een deel gezonde en deel ongezonde producten. De keus is aan de klant. En voor ze bij de kassa zijn, zijn ze al lang en breed langs de agf-afdeling geweest.”

Op Gerda Schaafsma hebben ongezonde aanbiedingen niet echt invloed, zegt bij het verlaten van het Poiesz-filiaal aan de Oostersingel. ,,Ik maak altijd een boodschappenlijstje en koop dus alleen wat ik nodig heb.” Of vooral ongezonde producten in de aanbieding zijn is haar niet zo opgevallen. ,,Ik let daar eerlijk gezegd niet op. Ik woon hier om de hoek, vind de Poiesz een prettige winkel en haal er mijn boodschappen. Aanbiedingen aflopen doe ik niet.”

Het argument ‘klanten kiezen zelf’ hoort Charlotte Linnebank van Questionmark vaker. ,,Maar dat ontslaat supermarkten er niet van mensen te helpen juiste keuzes te maken. Als iets er niet ligt, kan men het ook niet kiezen.” Ze snapt dat een franchiser afhankelijk is van de landelijke keten. ,,Je kunt niet in je eentje dat beleid veranderen.” Het argument dat een winkel met gevulde speculaas meer omzet haalt dan met bijvoorbeeld snoeptomaatjes hoort ze ook vaak. ,,Maar van wat minder omzet zal een winkel niet direct omvallen. De helft van de Nederlandse bevolking heeft overgewicht. Dat geldt ook voor één op de zes kinderen. Moet behoud van je omzet te allen tijde ten koste gaan van de gezondheid van de bevolking?

Supermarktketen Dirk besloot drie jaar geleden geen ongezonde dingen bij de kassa te leggen en houdt dat vol.” Dat 80 procent van de aanbiedingen ongezond is, heeft vooral effect op mensen met een kleine beurs. ,,Juist zij richten zich bij hun aankopen op wat in de aanbieding is.” De uitkomsten van het rapport onderstrepen volgens Questionmark dat zelfregulering via afspraken door betrokken partijen niet werkt. De stichting pleit er dan ook voor dat de overheid via wetgeving maatregelen afdwingt. Het rapport werd donderdagmiddag aan Maarten van Ooijen, staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, aangeboden. Al kapittelt het rapport met name Albert Heijn, die als grootste supermarkt van Nederland slecht scoort wat betreft het bevorderen van een gezond eetpatroon, de winkel komt toch ook een gezond etende klant als Rinske Bouma tegemoet. ,,Via de app krijg ik regelmatig korting aangeboden op producten die ik vaker koop en die dus wel gezond zijn. En die aanbiedingen schelen me echt veel geld.”

Bron: Friesch Dagblad
Gepubliceerd: 14-10-2022

Bent u regionaal betrokken en wilt u dat uw mening meetelt?

Word dan panellid van het RegioNoordPanel.

Geef uw mening over (nieuwe) producten van Mediahuis Noord.

Als dank voor uw medewerking maakt u elk kwartaal kans op leuke prijzen!

Horen de redacties van LC, DVHN en FD ook uw stem?

Via het RegioNoordPanel geven noorderlingen hun mening over uiteenlopende onderwerpen.